Zuurpruim?!
Langs bosranden en struwelen vind je nu struiken vol kleine blauwe pruimpjes. Dat is de de Sleedoorn.
In het vroege voorjaar valt de sleedoorn op door de prachtige witte bloesem. Voor de bloeitijd wordt de sleedoorn vaak verward met de meidoorn. Kaal lijken beide soorten namelijk veel op elkaar. Donker hardhout met flinke doorns. In de oertijd gebruikte men deze doorns als naalden om gaatjes in stukken leer te prikken. Deze stukken leer werden daarna aan elkaar geregen tot kledingstukken.
Een duidelijk verschil tussen de sleedoorn en de meidoorn is, dat de bloesem van de sleedoorn al verschijnt voordat hij blaadjes heeft. Een naaktbloeier wordt dat ook wel genoemd. De meidoorn daarentegen bloeit pas als de frisgroene blaadjes al aan de takken zitten.. Net na de winter is de sleedoorn een van de eerste bloeiers.
In tegenstelling tot de doorns en de bloesem lijken de vruchtjes van de sleedoorn helemaal niet op de van de meidoorn.
De meidoorn heeft kleine knalrode vruchtjes met veel pitjes en een kroontje aan de onderkant. De sleedoorn heeft, zoals eerder gezegd, kleine blauwpaarse pruimpjes als vruchten.
Beestjes
De sleedoornstruiken hebben een bijzondere natuurwaarde. De doornige takken bieden een beschermde broedplaats voor allerlei vogels. Op de bloempjes komen honingbijen, vlinders en zweefvliegen af. Vlinders leggen ook hun eitjes in de bladoksels. De vruchten worden graag door lijsters gegeten.
Ötzi
In de buik van de oermens Ötzi zijn al sleedoornbessen gevonden. En vanaf de Middeleeuwen wordt er sterke drank van de sleedoorn gemaakt. Het woord ‘slee’ is nog steeds terug te vinden in bijvoorbeeld ‘slivovitz’, een brandewijn uit de Balkan, gemaakt van gefermenteerde sleedoornpruimpjes.
Ook kun je er heerlijke taart, jam of siroop van maken. De bessen kun je zelfs in azijn inmaken en ze net als olijven eten.
Zuurpruim
Maar als je een vruchtje zo van de struik in je mond stopt, zul je merken dat deze ontzettend wrang en zuur is. Je mond trekt ervan samen als een echte zuurpruim!
Dit komt omdat de sleedoornbessen rijk zijn aan tannine (looistoffen). En deze tannine zorgen voor een samentrekkende werking.
De vruchten kunnen daarom ingezet worden bij diarree of blaasontsteking. Het sap uit de vruchtjes heeft ook een bloedstelpende werking, bijvoorbeeld bij neusbloedingen.
Vorst
Voordat je er allemaal lekkere dingen van gaat maken is het daarom goed te wachten met plukken tot er een nacht flinke vorst over geweest is. De vruchtjes zijn dan een stuk minder wrang.
Kun je niet meer wachten? Doe ze dan een nachtje in de vriezer.
Sleedoorn-/perenjam
Zelf heb ik er dit keer sleedoorn-/perenjam van gemaakt. De sleedoorn is ook pectinerijk, dus je hebt minder (gelei)suiker nodig voor de bereiding, want pectine helpt je product binden.
Je hebt nodig:
1 kilo sleedoornbessen
1 kilo peren geschild en in stukjes
sap van 1 citroen
kaneel
0,5 kg geleisuiker
Spoel de bessen af en kook ze zachtjes in een bodempje water al roerend tot moes. Wrijf daarna de moes boven een kom door een grove zeef. Zo kun je de moes gemakkelijk van de pitjes en hardere velletjes scheiden.
Kook ondertussen de peren in het citroensap (en eventueel een klein beetje rode wijn, bessensap of water) tot moes.
Voeg de bessenmoes toe, wat kaneel en de geleisuiker en kook alles al roerend nog even kort door.
Vul schone glazen potten met de jam en zet ze afgesloten op z’n kop om vacuüm te trekken.
De wrange zuurpruimpjes zijn nu veranderd in een heerlijke delicatesse!
Meer
Wil je meer weten over de sleedoorn en haar medicinale inzetbaarheid?
Schrijf je dan in voor de kruidenopleiding ChinHerbs, waar de combinatie van de Westerse Kruidengeneeskunde en de Traditionele Chinese Geneeswijze uniek is in Nederland.
Warme groet, Pauline Olde Olthof
Tuin van Thule
praktijk voor kruidengeneeskunde – natuurverbinding – leefstijladvies
